Le diagnostic repose egalement sur des examens physiques: acheter viagra. Quand faut-il doser la testosterone acheter levitra. comprare cialis soft online italia, farmacia - Bari. Sulla base di tali recenti formulazioni teoriche, le disfunzioni sessuali femminili vengono suddivise in dove acquistare il viagra online. Sono infatti circa 700 mila i minori a rischio - vendita viagra in francia.

Что делать в ситуации, когда нужны заемные средства, а залога нет? Взять займ на карту с автоматическим одобрением онлайн. Мгновенно без отказа круглосуточно получить студенческий кредит можно на кредитную карту. Онлайн оформление за 3 минуты. Якщо бабуся вміє користуватися інтернетом, вона зможе отримати кредит пенсіонерам онлайн. Заповнивши просту заявку. Что бы никто не узнал о вашей задолженности, нужно оформлять кредит без звонков онлайн на карту в Украине. За 5-10 минут. Легко дотягнути до заробітної плати допоможе кредит без перевірок і тужних дзвінків. Поспішайте звернутися в МФО.

Современные кредитные карты с лимитом и кешбэком от украинских банков на самых выгодных условиях. Изучайте рейтинги.

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
WSTĘP
Celem mojej pracy jest jak najbardziej szczegółowo wyjaśnić, czym jest inflacja,
i na czym ona polega. Przedstawić źródła powstania i typy, przyczyny i skutki inflacji.
Inflacja w przeszłości pojawiała się stosunkowo rzadko i zwykle towarzyszyła nadzwyczajnym zdarzeniom, np. wojnom czy poważnym kryzysom. Na gruncie teorii łączona była zwykle z nadmierną emisją pieniądza papierowego, co powodowało jego deprecjację. Dopiero po II wojnie światowej inflacja stała się zjawiskiem towarzyszącym nieodłącznie procesom gospodarczym. Jej rozumienie jest też dziś odmienne niż w wieku XIX.
W ostatnich latach inflacja stała się najczęściej używanym terminem ekonomicznym w literaturze fachowej i publicystyce. Związane jest to z ogromnym zainteresowaniem społeczeństwa oraz rządu problematyką wzrostu cen.
W przeszłości zjawisko masowego wzrostu cen można zaobserwować
w okresach wojny lub innych wydarzeń gdy państwa zmuszone były do podejmowania ogromnych wydatków, decydowały się na przejściowe odejścia od waluty złotej
i emitowały ogromne ilości pieniądza papierowego, który zalewał rynek wywołując gwałtowną zwyżkę cen, dezorganizując w efekcie system pieniężno kredytowy i całą gospodarkę. Z problemem inflacji borykają się lub borykały niemalże wszystkie kraje świata.
Wzrost cen obserwowano także w warunkach istnienia systemu waluty kruszcowej, a także w okresach ożywienia koniunktury. Równoważony był on odpowiednim spadkiem cen w okresie kryzysu. Mieliśmy, więc do czynienia
z mechanizmem wahań cyklicznych, w których ceny wykazywały elastyczność
w obu kierunkach.
W ostatnich dziesięcioleciach skala i charakter problemu uległy zmianom.
Kraje wysoko rozwinięte nie przeżyły w tym okresie klęski hiperinflacji, choć doświadczenie krajów latynoamerykańskich a także przyszłość Polski z drugiej połowy 1989 roku przypominają o jej potencjalnym niebezpieczeństwie.
Fluktuację cen w cyklu koniunkturalnym przestały odpowiadać klasycznym regułom. Zamiast tego obserwujemy proces względnie powolnego, stale postępującego
i nieodwracalnego wzrostu ogólnego poziomu cen.
Olbrzymie zainteresowanie, jakie towarzyszy inflacji, sprawia, że termin ten stał się jednym z najczęściej używanych terminów ekonomicznych zarówno w literaturze fachowej, jak i publicystyce. Zainteresowanie takie wydaje się uzasadnione ze względu na poważne skutki społeczno-ekonomiczne inflacji dla wszystkich podmiotów gospodarczych. Również w Polsce problematyka ta stała się niezwykle aktualna ze względu na bardzo wysoki poziom inflacji w latach dziewięćdziesiątych spowodowane przez rząd próby jej opanowania.
Inflacja nie jest zjawiskiem nowym i jej początki należy łączyć z pojawieniem
się gospodarki pieniężnej. Przez długi czas głównymi przyczynami inflacji były zjawiska o charakterze egzogenicznym w stosunku do gospodarki. Najczęściej były
to wojny czy wydarzenia o podobnym charakterze, w czasie których dochodziło
do okresowego zawieszenia systemu pieniądza kruszcowego i zastąpienie
go pieniądzem papierowym. Konieczność olbrzymich wydatków wojennych sprawiała,
że podaż pieniądza szybko rosła, od tego czasu ceny nieprzerwanie rosną. Inflacja stała się na tyle poważnym problemem, że wypowiedziano jej walkę. Rezultaty tej walki należy uznać za ogólnie pozytywne, ponieważ w wielu krajach zachodnich inflacja została sprowadzona do stosunkowo niskiego poziomu. Nie każdy wzrost cen oznacza inflację, ponieważ stawiając znak równości między wzrostem cen i inflacją, mielibyśmy
do czynienia ze zjawiskiem permanentnej inflacji. Zawsze, bowiem ceny przynajmniej niektórych dóbr rosną, podczas gdy innych mogą maleć. Dokonują się zmiany struktury cen, spowodowane nierównomiernym wzrostem wydajności pracy. Zmiana kosztów produkcji.
Dlatego, uważam, że zjawisko inflacji jest warte przedstawienia
i dokładniejszego omówienia.
Spróbuję wyjaśnić główne teorie związane z tym zjawiskiem. Główny nacisk położę
na wyjaśnienie przyczyn, rodzajów i skutków inflacji. Udowodnię, że jest ona równie ważna, ponieważ również w Polsce zaobserwowaliśmy to zjawisko.
Po literaturę sięgnę do książek ekonomicznych oraz internetu. Ponieważ
są to obecnie najdokładniejsze i rzetelne źródła informacji.

I. PODSTAWOWE POJĘCIA ZWIĄZANE Z INFLACJĄ

DEFINICJE
Deprecjacja – spadek siły nabywczej pieniądza krajowego oraz spadek jego wartości
w stosunku do innych walut następuje zwykle w skutek inflacji.
Deflacja – jest to spadek ogólnego poziomu cen w wyniku redukcji zasobów pieniądza. Utrzymujący się dłużej proces spadku cen prowadzi do ograniczenia produkcji, masowych zwolnień, wzrostu bezrobocia a w konsekwencji do dalszego spadku popytu i bankructwa.
Dezinflacja – spadek stopy inflacji
Stagflacja – zjawisko polegające na szybkim wzroście cen (inflacji) w warunkach stagnacji gospodarczej, występujące w gospodarkach zmonopolizowanych.
Slumpflacja – z bezrobociem i inflacją występuje recesja (spadający PKB).
Stachflacja - charakteryzuje się tym, że jednocześnie występuje wysoka inflacja
i wysokie bezrobocie i często jest spowodowane prze wstrząs podażowy np. podwojenie się cen ropy naftowej.
Aprecjacja – siła nabywcza pieniądza rośnie. Zwyżka kursu pieniądza na rynku walutowym – przeciwieństwo deprecjacji.
Agregacja – tworzenie pewnych wielkości ekonomicznych.
Dewaluacja – spadek kursu wymiennego waluty krajowej.
Denominacja – pieniądz traci na wartości.
Szok podażowy – nagłe ograniczenie dostępności istotnych zasobów naturalnych
lub czynników produkcji w wyniku zdarzeń naturalnych, decyzji politycznych
lub umowy dostawców kontrolujących znaczną część podaży danego dobra.
Koszyk towarów konsumpcyjnych - jest on konstruowany przez służby statystyczne
(w Polsce jego określaniem zajmuje się Główny Urząd Statystyczny). Koszyk taki
jest budowany w oparciu o badania wybranych gospodarstw domowych, przy czym struktura wybranej do badań próbki powinna odpowiadać strukturze gospodarstw domowych w całym kraju.

1.1 DEFINICJA I GENEZA INFLACJI

Inflacja jest to proces trwałego wzrostu ogólnego poziomu cen przy uwzględnieniu zmian jakości towarów w pewnym okresie. W każdym kraju jest to negatywna cecha rozwoju. Inflacja ma miejsce wtedy, gdy trwały wzrost cen wielu dóbr i usług nie jest równoważony spadkiem cen innych dóbr i usług. Dla inflacji charakterystyczne jest zatem, że wzrasta ogólny poziom cen lub średnia ważona wszystkich cen.
Wzrost ogólnego poziomu cen dóbr i usług w okresie krótkim jest określany
w literaturze mianem inflacji chwilowej, wzrost cen utrzymujący w okresie długim nosi zaś miano inflacji trwałej, chronicznej lub inercyjnej.
Słowo „inflacja” wywodzi się z języka łacińskiego, gdzie iflantio oznacza wzdymanie, nadęcie; pierwotnie stosowane było przede wszystkim w medycynie.
Do ekonomii zostało wprowadzone jako termin teoretyczny w latach 60. ubiegłego stulecia. Związane było z pojawieniem się procesów ekonomicznych polegających
na nadmiernym zwiększaniu ilości pieniądza w obiegu w stosunku do rynkowej wartości towarów liczonej w cenach dotychczasowych .
Pojęcie inflacji ewoluowało w miarę upływu czasu. Do lat 60. XX wieku mianem inflacji określano lawinowo narastającą ilość pieniądza w obiegu, co zazwyczaj związane było z finansowaniem nadzwyczajnych wydatków państwa za pomocą emisji skarbowej. Inflacja wynikała zatem z nadzwyczajnej polityki pieniężnej państwa; zgodnie zaś z ilościową teorią pieniądza – ceny zmieniają się wprost proporcjonalnie
do ilości pieniądza w obiegu. Dlatego nowe emisje powodowały natychmiastowy wzrost cen.
Współcześnie pojęcie inflacji dotyczy nie tyle jej przyczyn w postaci nadmiernej ilości pieniądza, ile jej objawów, czyli wzrostu ogólnego poziomu cen.

1.2 PRZYCZYNY INFLACJI

Przyczyną inflacji są finansowe kłopoty państwa i konieczność finansowania deficytu państwowego, co można prowadzić w dwojaki sposób. Państwo może pożyczyć pieniądze od sektora prywatnego, sprzedając obligacje lub drukować pieniądze i przeznaczyć je bezpośrednio na wydatki. Jeżeli rząd nie zmieni polityki fiskalnej zmierzającej do ograniczenia deficytu doprowadzi to do gwałtownego wzrostu inflacji a w konsekwencji do hiperinflacji.
Przyczyną inflacji większości krajów w latach siedemdziesiątych niezależnie
od poziomu bezrobocia była nadmierna emisja pieniędzy. Drukowanie większej ilości pieniędzy sprawiło, że stopa inflacji odpowiadająca stanowi równowagi długookresowej wzrosła. Powodem inflacji może być wzrost cen surowców, np. podwojenie się cen ropy naftowej. W jednej chwili inflacja zwiększa się, ponieważ przedsiębiorstwa podnoszą ceny, aby zrekompensować sobie wzrost kosztów. Również wzrost kosztów produkcji spowodowany wzrostem cen, np. energii i płac, jest przyczyną powstania inflacji.
Przedsiębiorstwa bronią swych zysków, podnosząc ceny odpowiednio do rosnących kosztów płac i energii.
Innym znaczącym powodem są wygórowane roszczenia płacowe ze strony związków zawodowych. Pracownicy domagają się podwyżek płac nominalnych odpowiadających wzrostowi kosztów utrzymania, aby utrzymać poziom swych płac realnych.
Inflacja powstaje w skutek zmian popytu na produkt, zmiany technologii jego wytwarzania oraz zmiany konkurencji, wobec której stoją producenci. Może być spowodowana wdrożeniem znaczących innowacji, przykładem z przeszłości może być rozwój kolejnictwa lub robotyzacja taśm produkcyjnych. Jeżeli zaopatrzenie w stal będzie wąskim gardłem to jego cena wzrośnie, a ten wzrost zostanie przeniesiony
na ceny wielu innych dóbr, przy produkcji których potrzebna jest stal.
Inflacja może powstać w wyniku ograniczenia dostaw żywności, np. zboża
z powodu nieurodzaju, nadmiernych wydatków rządowych, a także priorytetowe traktowanie przez rząd walki z bezrobociem, które powstrzymuje go przed wydaniem wojny z inflacją.
Określenie inflacji przez zmiany cen nie wyklucza jednak jej pieniężnego charakteru. Stad też poszukiwania przyczyn inflacji najczęściej koncentrują się dziś
na związkach między podażą pieniądza a poziomem cen. Jeśli podaż pieniądza wzrasta ponad potrzeby gospodarki związane z danym poziomem produkcji podczas, gdy realny poziom produkcji określony jest przez warunki techniczne i nie zmienia się.
Presja popytu powoduje wzrost cen, który w efekcie doprowadza do równowagi
na rynku pieniężnym.

1.2.1 ILOŚCIOWA TEORIA PIENIĄDZA

Zwolennicy ilościowej teorii pieniądza twierdzą, że inflację powodują zmiany wielkości nominalnej podaży pieniądza, które wywołują kompensujące zmiany cen .
Oto ich argumenty.
Jak pamiętamy makroekonomiczne szoki popytowe przesuwają linię zagregowanego popytu zmieniając poziom cen. Opisując skutki spowodowanego ekspansywną polityką pieniężną pozytywnego makroekonomicznego szoku popytowego.
Krótko mówiąc, wzrost podaży pieniądza bezpośrednio, a także na skutek efektu stopy procentowej zwiększa zagregowany popyt. Skutkiem jest nadwyżka zagregowanego popytu na rynku dóbr finalnych nad wielkością produkcji potencjalnej. Powoduje ona wzrost cen. Rosnące ceny redukują realną podaż pieniądza.
W konsekwencji zagregowany popyt w gospodarce maleje aż do powrotu równowagi
na rynku dóbr. Tempo tych procesów jest przedmiotem sporów. Kompromisem między stanowiskami skrajnymi jest stwierdzenie, że rzeczywista gospodarka w krótkim okresie zachowuje się po „keynesowku”, a długim „klasycznie”.
Z przedstawionego rozumowania wynika następujący wniosek: szybkość, z jaką zmieniają się ceny, czyli wysokość inflacji, zależy od charakteru polityki pieniężnej, tzn. kierunku i wielkości zmian nominalnej podaży pieniądza w gospodarce. Zwolennicy ilościowej teorii pieniądza twierdzą dodatkowo, ze tempo zmiany cen jest zbliżone do tempa wzrostu nominalnej podaży pieniądza.

1.2.2 EKSPANSYWNA POLITYKA BUDŻETOWA

Podobnie jak ekspansywna polityka pieniężna, także ekspansywna polityka budżetowa może się okazać przyczyną inflacji. Przecież wzrost wydatków państwa powoduje zwiększenie się zagregowanego popytu i pochodny wzrost cen. Jednak dane statystyczne nie potwierdzają istnienia wyraźnego związku ekspansywnej polityki budżetowej z inflacją. Na przykład, w latach 1985-1995 tylko w niektórych krajach dużemu deficytowi budżetowemu towarzyszył szybki wzrost cen .
Powiedzmy, że wzrost wydatków państwa jest finansowany za pomocą dodatkowej emisji pieniądza, której dokonuje bank centralny. Na przykład, rząd może sfinansować swoje wydatki, zmuszając bank do emisji pieniądza i kupna rządowych papierów wartościowych. Jeśli nie zostaną one odsprzedane przez bank centralny np. bankom komercyjnym, nastąpi monetyzacja deficytu.
A teraz załóżmy, iż nominalna podaż pieniądza pozostaje stała, a z wzrostem wydatków państwa kryje się wzrost szybkości obiegu pieniądza w gospodarce. Dodatkowe wydatki państwa mogą być sfinansowane np. środkami uzyskanymi przez państwo z emisji papierów wartościowych, kupowanych przez gospodarstwa domowe
i przedsiębiorstwa na krajowym rynku kapitałowym. Oszczędności gospodarstw domowych zamieniają się tym sposobem w wydatki państwa; zagregowany popyt rośnie, lecz ilość pieniądza w gospodarce się nie zwiększa.

Scenariusz taki jest – teoretycznie – mniej groźny, ponieważ zwiększenie się szybkości obiegu pieniądza może zostać zneutralizowane zmniejszeniem przez bank centralny nominalnej podaży pieniądza w gospodarce.
W obu rozpatrzonych przypadkach ekspansja budżetowa jest oczywiście groźniejsza w gospodarce „klasycznej” niż w gospodarce „keynesowskiej”. Przecież w gospodarce opisywanej modelem popytowym istnieją nie wykorzystane zasoby czynników produkcji. Linia zagregowanej podaży przebiega tu bardzo płasko, więc zwiększenie się zagregowanego popytu spowodowane dodatkowymi wydatkami państwa wywoła raczej wzrost produkcji. Natomiast w gospodarce „klasycznej” linia zagregowanej podaży jest pionowa, więc zwiększenie się zagregowanego popytu powoduje wyłącznie wzrost cen.

1.2.3 KOSZTOWA TEORIA INFLACJI

Teoria kosztowa - inflacja jest wynikiem kosztów produkcji, który jest wywołany płac pod wpływem działalności silnych związków zawodowych, oraz cen spowodowanych przez monopole krajowe lub zagraniczne np.: cen ropy naftowej. Punktem wyjścia jest założenie, że na rynku towarowym i na rynku pracy istnieją
po stronie podaży monopoliści, którzy są w stanie dyktować warunki dotyczące cen
i płac. Działalność rządu przez bardziej ekspansywną politykę fiskalną lub pieniężną wywołuje dążenie do zwiększenia cen lub i płac.
W zależności od rodzaju zmian wyróżnia się trzy typy kosztowej inflacji:
1) Egzogeniczny - wywołany przyczynami zewnętrznymi (cen importu), lub wewnętrznymi (a wydajności pracy).
2) Endogeniczny - w społeczeństwie, w którym klasy i grupy społeczne są zorganizowane w związki zawodowe, organizacje konsumentów, pracodawców itp., zmiana wynagrodzenia jednego czynnika produkcji wywołuje reakcje społeczne
i dążenie do przywrócenia poprzednich relacji między wynagrodzeniami czynników produkcji.

Konkurencja na tym tle może przybrać formy:
(a) konkurencja - ceny - płace - gdy ruch cen wywołuje żądanie płac.
(b) konkurencja - płace - płace - dążenie różnych grup pracowniczych
do wyrównywania poziomu płac. W innych gałęziach produkcji pod presją związków zawodowych, następują również płac. Daje to początek inflacji. Ogólny płac wyprzedza wydajności pracy.
(c) konkurencja - ceny - ceny - dążenie przedsiębiorstw różnych gałęzi do uzyskiwania podobnych przyrostów cen.
(d) konkurencja - płac - podatki lub ceny - podatki - wzrost opodatkowania lub zastosowanie bardziej progresywnego opodatkowania przedsiębiorstw będzie
w sprzyjających warunkach rynkowych wywoływał cen lub płac.
(e) konkurencja - płace - dewaluacja - dewaluacja wywołuje najczęściej przez cen towarów importowanych, kosztów utrzymania i występujące za tym żądanie płac
w gospodarce.
3) Defensywny - grupy i klasy starają się nie o zwiększenie realnego dochodu
lub jego względne przyrosty, lecz o utrzymanie dotychczasowego poziomu realnego dochodu (udziału w dochodzie narodowym).

1.2.4 MONETARNA TEORIA INFLACJI

Dotychczasowe rozważania nie uwzględniały istotnego elementu jakim jest kształtowanie się podaży pieniądza. Zwolennicy kierunku monetarystycznego uważają, że inflacja spowodowana jest nadmiarem pieniędzy w stosunku do ilości towarów
na rynku. Zgodnie z ich teorią, aby zapobiec podwyżką cen, wzrost podaży pieniądza,
nie powinien przekraczać wzrostu produktu krajowego brutto w ujęciu realnym.
W większości krajów za politykę pieniężną odpowiedzialne są banki centralne. Charakter prowadzonej przez nie polityki będzie w istotny sposób decydował
o możliwości wystąpienia zjawisk inflacyjnych. Należy także zwrócić uwagę,
że na podaż pieniądza krajowego ma wpływ nie tylko polityka banku centralnego.
Inflacja podażowa - wyróżnia się dwa podstawowe typy inflacji podażowej: spowodowaną wzrostem kosztów i inflację spowodowaną dążeniem do wzrostu zysków. Inflacja kosztowa może być spowodowana wzrostem każdego czynnika kosztów pod warunkiem, że inne nie uległy zmniejszeniu a więc może to być wzrost płac, cen surowców itd.
Jednym z podstawowych kosztów są płace. Szczególnym przypadkiem inflacji kosztowej jest inflacja płacowa. Powoduje wzrost kosztów wytwarzania,
co prowadzi do wzrostu cen.
Przenoszenie wzrostu cen z jednego kraju do innych czyli tzw. transfer inflacyjny,
jest zjawiskiem często występującym, jeśli nie istnieją ograniczenia administracyjne
w kształtowaniu się kursów walutowych
Drugim rodzajem inflacji podażowej jest inflacja spowodowana przez dążenie
do zwiększenia zysków i ich udziału w dochodach kosztem zmniejszenia dochodów pozostałych podmiotów gospodarczych. Zwiększenie cen przez przedsiębiorstwa,
przy nie zwiększonym popycie na nie jest możliwe tylko wtedy gdy mają one określoną pozycję rynkową. Na ogół jest to możliwe przy pozycji monopolisty
w danej branży. Może być także wykorzystana sytuacja zmniejszenia się konkurencji, np. w fazie recesji , gdy doszło do bankructwa wielu firm przetrwały tylko najsilniejsze przedsiębiorstwa, co może im ułatwić dyktowanie cen.

Szczególnym rodzajem jest inflacja określana jako strukturalna, występująca
gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji w odpowiedzi na zmiany struktury gospodarki, tzn. zmiany popytu na produkty i zmiany technologii wytwarzania, wywołują pojawienie się niedoborów. Jeśli dotyczą one produktu
o istotnym znaczeniu dla gospodarki np. ( paliwo, stal) wówczas wzrost jego ceny zostanie przeniesiony na wiele innych dóbr.
Dla dalszego rozwoju inflacji duże znaczenie mają oczekiwania podmiotów gospodarczych. Gdy przewidują one dalszy wzrost inflacji przyczyniają się dodatkowo do jej rozwoju. Podnoszą ceny w oczekiwaniu na dalszy wzrost kosztów, a pracownicy żądają wzrostu płac przewidując wzrost kosztów utrzymania. Żeby uniknąć oczekiwanych podwyżek.
Reasumując należy zauważyć, że inflacja spowodowana jest na ogół wieloma czynnikami równocześnie. Trudno często ustalić co było pierwotną przyczyną.

1.2.5 POPYTOWA TEORIA INFLACJI

Inflacja popytowa występowała we wczesnych fazach gospodarki rynkowej. Początkowo definiowano inflację jako nadwyżkę popytu nad podażą, prowadzącą
do wzrostu cen. Przyczyny inflacji upatrywano wyłącznie w nadmiernym wzroście globalnego popytu w stosunku do globalnej podaży. Nadwyżka popytu nad podażą
przy danych cenach powoduje powstanie luki inflacyjnej. W krótkim czasie nie można zwiększyć odpowiednio podaży w związku z tym powstanie luki inflacyjnej prowadzi do wzrostu cen. Zrównanie popytu z podażą możliwe jest dopiero po podwyższeniu cen. Istotne znaczenie ma zachowanie nabywców, a także władz państwowych i banku centralnego.
W ostatnich kilkunastu latach zwraca się uwagę na rolę polityki fiskalnej
w podtrzymywaniu zjawisk inflacyjnych. Przyczyną zwiększenia się popytu globalnego może być także dodatkowy popyt kreowany przez państwo poprzez deficyt budżetowy, czyli nadwyżkę wydatków z budżetu nad wpływami. Dane empiryczne dla różnych krajów zaprzeczają jednak jednoznacznemu związkowi między tempem inflacji
a wielkością deficytu. Brak jednoznacznego związku można wyjaśnić różnymi sposobami finansowania deficytu w poszczególnych krajach. Może być on finansowany w dwojaki sposób: poprzez emisję dodatkowej ilości pieniądza lub wyemitowanie przez państwo obligacji. Drugi sposób nie powinien mieć wpływu na zjawiska inflacyjne.
Pojawienie się tendencji inflacyjnych może wynikać także ze zwiększonego popytu ze strony zagranicy. Występuje to na ogół kiedy ceny na tle inflacji w innych krajach są stosunkowo niskie. Zwiększy się eksport, kosztem zmniejszenia zaopatrzenia
na rynku krajowym, ograniczenie podaży może spowodować wzrost cen.

II. RODZAJE INFLACJI

Proces inflacji jest niezwykle złożony ze względu na mnogość jej przyczyn, przejawów i skutków, dlateg też inflację możemy podzielić na wewnętrzną, czyli taką, która powstaje wewnątrz danego gospodarstwa narodowego oraz zewnętrzną, czylitaką, która wynika ze stosunków gospodarczych z innymi – zagranicznymi – podmiotami ekonomicznymi. Wewnętrznym źródłem procesów inflacyjnych może być wzrost globalnego popytu przy danej podaży. Taką inflację określa się jako popytową. Innym źródłem inflacji mog być względnie trwałe przesunięcia w popycie, uwarunkowane zmianami strukturalnymi. Następnym czynnikiem inflacjogennym jest wzrost kosztów produkcji. Wówczas mówi się o inflacji podażowej lub kosztowej. Inflacja może także wynikać ze wzrostu podaży pieniądza i kredytu bądź też może być skutkiem roszczeń różnych grup społecznych do większego udziału w dochodzie narodowym. Inflację spowodowaną takimi żądaniami określa się jako roszczeniową. Sprowadza się ona jednak w końcu do inflacji kosztowej, gdyż zwiększające się płace wywołują wzrost kosztów produkcji.
Wśród zewnętrznych przyczyn wyróżnia się import po wyższych cenach dewizowych, eksport po korzystnych cenach oraz spłatę zadłużenia. Drogi import podnosi koszty produkcji; eksport po korzystnych cenach działa w zasadzie podobnie jak spłata zadłużenia. W jednym i drugim przypadku w kraju zostają płace, natomiast towary tworzą podaż za granic, a nie pokrycie dla wypłaconych wynagrodzeń.
Wewnętrzne przyczyny dają się sprowadzić do inflacji popytowej oraz inflacji podażowej. Inflację popytową może wywołać budżet państwa, przedsiębiorstwa
oraz gospodarstwadomowe. Natomiast inflacja podażowa może mieć swoje źródło
we wzroście produkcji na skutek, np. pogarszających się warunków wydobycia surowców, szybszego wzrostu płac niż wydajność pracy, pracy w nadgodzinach,
złej jakości produkcji, wzrostu wydatków na bezpieczeństwo i higienę pracy
oraz konieczność podniesienia wydatków na ochronę środowiska.

Rodzaje inflacji ze względu na wysokość stopy inflacji:
- inflacja pełzająca – od 3% do 5%
- inflacja krocząca – od 5% do 10%
- inflacja galopująca – od 10% do 50%
- megainflacja – od 50% do 100%
- hiperinflacja – powyżej 100%
Ze względu na zewnętrzne przejawy dzielimy inflację na:
- otwarta - wzrost cen nie jest hamowany przez państwo
- tłumiona - wzrost cen jest hamowany przez państwo

2.1 INFLACJA KOSZTOWA (COST-PUSCH INFLATION)

Związana jest ze wzrostem kosztów produkcji.
Pojawia się wtedy gdy są ograniczenia w podaży jednego lub kilku zasobów oraz występuje wzrost cen na te zasoby np. odcięcie dostaw ropy naftowej z importu
z powodu wojen, czy ograniczenie dostaw surowców rolnych z powodu nieurodzaju powodują ,że fizycznie jest mniejsza ilość zasobów do produkcji oraz wzrastają ich ceny. Następną przyczyną mogą być podwyżki płac niepokryte wzrostem wydajności pracy, ponieważ, na wzrost kosztów robocizny na jednostkę wyrobu powodują w konsekwencji wzrost cen.
W praktyce występuje najczęściej inflacja popytowo – kosztowa. Zazwyczaj obydwa rodzaje inflacji występują równocześnie. Mechanizm inflacji przejawia się
w występowaniu tzw. spirali inflacyjnej, polegającej na wzajemnym wspomaganiu się ruchów cen, dochodów i kosztów, z których jedne są raz przyczyną, a innym razem skutkiem zmian pozostałych. Wśród wielu płaszczyzn spirali inflacyjnej wymienia się konkurencyjne ceny - płace, płace - płace (wzrost płac w jednych dziedzinach gospodarki staje się przyczyną nacisków na wzrost płac w innych dziedzinach), płace - świadczenia społeczne (żądania waloryzacji świadczeń społecznych w ślad za wzrostem płac), ceny - ceny (wzrost jednych towarów skłania producentów innych towarów do podwyżek cen w celu zachowania ukształtowanych wcześniej proporcji cenowych), ceny - stopa procentowa itp.

2.2 INFLACJA POPYTOWA (DEMAND-PULL INFLATION)

Inflacja nabywców, inflacja konsumencka; rodzaj inflacji wywołany przez nadmierny popyt, przekraczający zdolności produkcyjne gospodarki. Sprawcami tej inflacji są głównie budżet państwa i bank centralny. Wydatki państwowe (m.in. potrzebne na sfinansowanie pełnego zatrudnienia) mogą być w części pokrywane przez dodatkową emisję pieniądza, który jest wprowadzany do cyrkulacji i wzmaga popyt, ożywia gospodarkę i zwiększa zatrudnienie. Budżet państwa finansuje swe nadmierne wydatki za pomocą deficytu budżetowego, bank centralny zaś utrzymuje stopę procentową na niskim poziomie, zasilając gospodarkę nadmiernymi kredytami. Efektem tego jest wzrost siły nabywczej wśród przedsiębiorstw i ludności, a także wzrost popytu na dobra produkcyjne i konsumpcyjne, który nie jest równoważony przez wzrost wydajności pracy.
Źródłem tej inflacji może być także nadmierna rozbudowa świadczeń socjalnych, dodatkowe wynagrodzenia, wydatki na zbrojenia, inwestycje publiczne, rozbudowę administracji i wzrost jej uposażeń, czy też obsługę długu publicznego. Nadmierne korzystanie z kredytu inwestycyjnego i konsumpcyjnego przy utrzymywaniu stopy procentowej na zbyt niskim poziomie może spowodować tzw. inflację kredytową.

2.3 INFLACJA PODAŻOWA

Jest rezultatem wzrostu kosztów, jest przede wszystkim efektem wzrostu nakładów, związanych z pozyskaniem przez firmy rzadkich zasobów do produkcji (pod pojęciem zasobów rozumiemy między innymi surowce i materiały, pracę czy kapitał, niezbędny do funkcjonowania). Jeśli rosną koszty, przedsiębiorstwa podnoszą ceny – zjawisko
to w skali globalnej prowadzi do wzrostu inflacji (nazywanej wówczas inflacją kosztową). Z innym typem inflacji podażowej mamy do czynienia w sytuacji,
gdy przedsiębiorstwa podnoszą ceny, chcąc podnieść osiąganą stopę zysku
(przy stabilnych kosztach) – zjawisko to występuje w sytuacji, gdy firmy działają
na mało konkurencyjnym rynku, na przykład w warunkach monopolu.

2.4 INFLACJA STRUKTURALNA (STRUCTUAL INFLATION)

Występuje, gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji
w odpowiedzi na zmiany struktury gospodarki tzn. na zmiany popytu na produkty
i zmiany technologii wytwarzania.
Zmiany w strukturze gospodarczej wywołują pojawienie się niedoborów,
jeśli niedobór dotyczy produktu o istotnym znaczeniu dla gospodarki np. paliwo, stal wówczas wzrost jego ceny zostanie przeniesiony na ceny wielu innych dóbr.
Przyczyny: wzrost poziomu cen może dotyczyć zmiany popytu, zmian technologii produkcji, wprowadzenia innowacji, zmiany konkurencji.
Zapobieganie: program powinien popierać swobodę przenoszenia czynników produkcji i ludzi między różnymi gałęziami gospodarki narodowej.

2.5 INFLACJA IMPORTOWANA (IMPORTED INFLATION)

Rodzaj inflacji powodowany wzrostem cen importowanych bogactw naturalnych oraz napływem dewiz do kraju, wskutek czego z jednej strony rosną koszty rzeczowe produkcji, z drugiej tanieją kredyty i wzrasta popyt na dobra. Inflacja ta może być powodowana międzynarodowym transferem inflacji związanym ściśle
z internacjonalizacją stosunków gospodarczych.
Powodem tej inflacji jest wprowadzenie zmiennych kursów walutowych. Zmienne kursy walutowe jako czynnik inflacyjny mają tym większe znaczenie, im poważniejszą rolę w danej gospodarce odgrywa handel zagraniczny, a więc im bardziej dana gospodarka ma charakter otwarty. Wzrost cen dewiz, będący konsekwencją spadku kursu danej waluty, powoduje wzrost kosztów produkcji związany z podrożeniem importowanych czynników produkcji, w rezultacie czego następuje również wzrost cen produktów finalnych. Uruchamia to mechanizm inflacji kosztowej (podażowej).

2.6 INFLACJA PEŁZAJĄCA

Jest najbardziej „łagodną” postacią inflacji, do około 10% w skali roku.
Z tym typem inflacji mamy do czynienia obecnie w Polsce (w październiku 2002 roku wskaźnik 12-miesięcznego wzrostu cen wynosił zaledwie 1,1%.).
Inflacja pełzająca może służyć ożywieniu gospodarczemu, pod warunkiem jednak,
że gospodarka rozwija się prawidłowo, a bank centralny cały czas kontroluje rynek pieniężny, nie dopuszczając do wzrostu inflacji.

2.7 INFLACJA KROCZĄCA (UMIARKOWANA)

Z tym typem inflacji mamy do czynienia wtedy, kiedy ceny rosną powoli. Roczna stopa inflacji wzrasta mniej niż 10% rocznie. W warunkach inflacji umiarkowanej
i stabilnej relacje cen tylko w niewielkim stopniu odchylają się
od normy. Ludzie nie spędzają wiele czasu na próbach pozbycia się posiadanego pieniądza gotówkowego, ponieważ realna stopa procentowa nie jest zbyt niska. Realna stopa procentowa jest to stopa procentowa nominalna, czyli pieniężna, pomniejszona
o stopę inflacji.
Kiedy inflacja jest niska, pieniądz gotówkowy - którego nominalna stopa procentowa jest na ogół bliska zera - ma w najgorszym razie niedużą ujemną stopę realną. Wobec tego gotówka z roku na rok w dużej mierze zachowuje swoją wartość. Dalej, oczekiwania są stosunkowo stabilne. Ludzie nie obawiają się zawierać umów
w wielkościach nominalnych; oznacza to, że umowy nic muszą być indeksowane
ze względu na inflację.

2.8 INFLACJA GALOPUJĄCA

Stopa tej inflacji waha się już od kilkunastu to nawet kilkuset % w skali roku, różnie to naprawdę bywa określane ale można przyjąć, że zawiera się w przedziale
od ok. 15 do 100% rocznie. Taka inflacja na ogół wymyka się z pod kontroli państwa (BC) i negatywnie oddziaływuje na przebieg procesów ekonomicznych
w gospodarce. Funkcja informacyjna cen zanika, co powoduje zniekształcenie sygnałów rynkowych odbieranych przez producentów. To powoduje, że nie można przewidzieć, jakie produkty i usługi w większej ilości wytwarzać, ani czy i jakie inwestycje podejmować (nikt nie chce lokować swych zasobów w inwestycje, które są na ogół przedsięwzięciami długookresowymi, gdyż trudno przewiedzieć ile co będzie kosztowało, jakie będą ceny produktów, koszty, podatki, oprocentowanie itp.). Zmniejsza się skłonność do oszczędzania, i wzrasta jednocześnie skłonność
do zaciągania kredytów, zwłaszcza tych o stałej stopie %, gdyż istnieje przeświadczenie, że zostaną one spłacone w mniej wartościowym (zdeprecjonowanym) pieniądzu. Wzrastający poziom cen tworzy presję na wzrost płac, który nie jest poparty wzrostem wydajności, co w jeszcze większym stopniu nakręca ogólny poziom cen
w gospodarce.
Bardzo często inflacja galopująca przekształca się w hiperinflację, dlatego,
walka z nią, poprzez zwalczanie przyczyn jest podstawowym zadaniem każdego rządu.

2.9 MEGA INFLACJA

To taki poziom inflacji, w którym rząd i Bank Centralny nie ma żadnej kontroli nad podażą pieniądza, a uruchamia się czarna strefa gospodarcza. Tempo wzrostu od 15% do 50% rocznie.

2.10 HIPERINFLACJA

Hiperinflacja - nagły, szybki wzrost cen (powyżej 100% lub więcej),
który powoduje spadek wartości pieniądza. W Polsce tego typu inflacja wystąpiła
w okresie międzywojennym, a także pod koniec lat 80. i na początku 90. W 1990 wynosiła 252,2%. W Boliwii w 1985 inflacja sięgała 20 000% rocznie .
Hiperinflacja – jest to bardzo szybki wzrost cen. Zgodnie z definicją amerykańskiego ekonomisty Philipa Cagana miesięczny wzrost cen przekracza wtedy 50%, co trwa kilka lat lub przynajmniej wiele miesięcy. Najgwałtowniejsza znana hiperinflacja miała miejsce na Węgrzech po II wojnie światowej, od sierpnia 1945 roku do lipca 1946 roku. Ceny rosły tam średnio 19 800% miesięcznie. Dla porównania:
w czasie słynnej hiperinflacji w Niemczech w latach dwudziestych XX wieku miesięczne maksimum osiągnęło poziom 32,4·10³%, a w Polsce w czasie hiperinflacji po I wojnie światowej było ono równe 275%.

Po I wojnie światowej hiperinflacja wystąpiła w Austrii, Niemczech, na Węgrzech,
w Polsce i Rosji. Po II wojnie światowej dotknęła Chiny, Tajwan, Węgry i Grecję.
W latach osiemdziesiątych XX wieku przeżywały ją: Argentyna, Brazylia, Boliwia, Chile, Nikaragua i Peru.
Przyczyną tego rzadkiego zjawiska jest najczęściej działalność państwa, warunkiem koniecznym – istnienie papierowego, niewymienialnego pieniądza.
Nie mogąc sobie poradzić w inny sposób państwo drukuje pieniądze bez pokrycia
w towarach, aby sfinansować swoje wydatki. Posiadacze zasobów pieniądza zostają wtedy opodatkowani „podatkiem inflacyjnym” . Państwo płaci drukowanymi przez siebie banknotami, a wzrost cen zmniejsza się nabywczą pieniędzy gospodarstw domowych i przedsiębiorstw
Hiperinflacji towarzyszy zatem gwałtowny wzrost nominalnej podaży pieniądza, jednocześnie maleje realny popyt na pieniądz i – gwałtownie – wzrasta szybkość obiegu pieniądza. Rozwijają się transakcje barterowe, pieniądz zagraniczny przyjmuje funkcje pieniądza krajowego. Hiperinflację napędzają także wzrastające oczekiwania inflacyjne. Ludzie sądzą, że ceny będą nadal rosły, więc aby zrekompensować sobie wynikające stąd straty, podnoszą te ceny, które mogą ponieść.
Zatrzymanie hiperinflacji następuje zwykle „za jednym zamachem”. Niezbędne jest zahamowanie wzrostu nominalnej podaży pieniądza, co jest trudne, bo państwo potrzebuje pieniędzy. Trzeba zreorganizować system finansowy państwa i uniezależnić budżet państwa od dochodów z emisji pieniądza. Kiedy pod wpływem hiperinflacji realny popyt na pieniądz w gospodarce maleje tak, że podatek inflacyjny przestanie spełniać swoją funkcję, nadchodzi czas reformy pieniężnej. Symboliczną wymowę
ma zwykle wprowadzenie nowej jednostki pieniężnej .

2.11 INFLACJA UKRYTA (TŁUMIONA, STŁUMIONA) (HIDDEN INFLATION)

Inflacja przejawiająca się w formie braków towarów, ukrytych podwyżek cen przez zmianę jakości (pogorszenie) i asortymentu towarów itp. W przypadku inflacji ukrytej nie istnieje równowaga między podażą a popytem. Spadek wartości pieniądza jest jednak mało widoczny, ponieważ ceny są reglamentowane przez rząd a dobra racjonowane (np. przez wydawanie talonów, asygnat, bonów na zakup). Przepisy te jednak są obchodzone, gdyż tworzy się tzw. czarny rynek, na którym sprzedawane
są dobra deficytowe. Tam kształtują się prawdziwe ceny według prawa popytu
i podaży. W warunkach takiej inflacji traci na wartości waluta krajowa. Nie ma ona także wartości na \"czarnym rynku\". W stosunkach ekonomicznych jako środek płatniczy dominuje tzw. waluta twarda. Ona też staje się miernikiem wartości.

2.12 INFLACJA OTWARTA (JAWNA, CENOWA)

Właściwa dla krajów o gospodarce wolnorynkowej, np. Francja, Niemcy, Polska. Wynika z mechanizmu rynkowego, który przywraca poziom równowagi przy nieco wyższych cenach. Wyraża się wzrostem cen. Wzrost cen nie jest hamowany przez państwo.

3. SKUTKI INFLACJI

Inflacja ma skutki redystrybucyjne. Tracą na niej ci, którzy przez długi czas przechowują znaczne kwoty w gotówce. Zyskuje publiczny emitent, czyli wszyscy obywatele. To jakby jeden z podatków pośrednich. Inflacja jako podatek ma poważne zalety. Nie ma problemów ze ściągalnością; podatek inflacyjny jest płacony bezwiednie. Płacą go ci, którzy mogą, bo mają gotówkę. Z innymi podatkami, zwłaszcza majątkowymi bywa gorzej. Ponadto inflacja to erozja niektórych należności gotówkowych, o ile nie ma zastosowania kar umownych, odsetek ustawowych ani rewaloryzacji. Tka erozja może być pożyteczna, jeżeli dotyczy trudno ściągalnych zaszłości, zwłaszcza problematycznych. Jest wtedy powszechnym, częściowym oddłużeniem.
W połowie lat 80. inflacja w Polsce była spora, ale nikt specjalnie nie narzekał, chociaż wtedy było mniej wyłączeń do zasady nominalizmu. Później (ale dopiero po wygaszeniu olbrzymim kosztem hiperinflacji zafundowanej nam w 1989 r), nastąpiły lata intensywnej propagandy antyinflacyjnej w stylu znanym z reklam. Styl ten polega na powtarzaniu czegoś tak długo, aż ludzie nauczą się. Jeden autorytet za drugim powtarza tezę bez uzasadnienia. Po jakimś czasie nawet nie muszą powtarzać, bo teza już tkwi w pamięci jako oczywista.

Negatywne skutki inflacji zwłaszcza przy inflacji nieprzewidzianej ponoszą:
- ludzie oszczędzający- kiedy trzymają pieniądze w kieszeni lub na rachunku oszczędnościowym płatnym na żądanie,
- banki, które udzielają pożyczek na długie okresy i w momencie wypłaty udzielonych pożyczek pieniądze przy inflacji mają dal banków mniejszą siłę nabywczą,
- ludzie pracujący, którzy w związku z inflacją otrzymują podwyżkę płac popadają
w wyższy podatek czyli w wyższą kategorię stawek podatkowych, strata jest większa gdy widełki stawkowe są indeksowane,
- emeryci, gdyż indeksacja emerytur tak jak wzrost płac pracowników nie nadąża
za wzrostem cen.
Korzyści z inflacji mają ludzie, którzy:
- przewidując wzrost cen kupują wcześniej po relatywnie niskich cenach i sprzedają później po cenach wyższych,
- zaciągają kredyty hipoteczne w okresie inflacji i spłacają je w pieniądzach mających mniejszą siłę nabywczą – takie zjawisko nazywa się premią inflacyjną.
Korzyści z inflacji ma również rząd, który dodrukowuje pieniądze i powiększa budżet przez zwiększenie podatków. Jednak wskutek tego zostaje naruszona równowaga między popytem a podażą, wzmaga się tempo inflacji i zubożenie społeczeństwa.

Skutkami dla gospodarki narodowej będzie:
- niechęć przedsiębiorców do podejmowania inwestycji, gdyż nie można przewidzieć realnych zysków,
- spadek innowacji i produkcyjności w przedsiębiorstwach gdyż u przedsiębiorców zmniejsza się zainteresowanie kredytami, na które nakładane są wysokie odsetki,
- dewaluacja waluty krajowej – więcej złotówek należy zapłacić za jednego dolara,
- zakłócenie w systemie finansowym na skutek dużych zmian cen papierów wartościowych,
- osłabienie wiarygodności państwa u wierzycieli.

3.1 SPOŁECZNO – EKONOMICZNE SKUTKI INFLACJI

Poglądy na temat społeczno - ekonomicznych skutków inflacji nie są w pełni jednolite. Obok opinii podkreślających negatywne skutki inflacji, spotykamy
w literaturze, poglądy, w których akcentuje się skutki pozytywne.
W literaturze panuje przekonanie, że procesy inflacyjne wywołują szereg negatywnych skutków społeczno – ekonomicznych, przy czym skala negatywnego oddziaływania wzrasta wraz z nasileniem inflacji .
Wśród najważniejszych negatywnych skutków inflacji wymienia się:
Zniekształcenie informacyjnej funkcji cen: gdy ceny rosną stosunkowo szybko, podmioty gospodarcze tracą orientację rynkową, gdyż nie są w stanie ocenić czy zmiany cen są rezultatem ogólnych procesów inflacyjnych, czy też wynikają
ze zmian relacji cen. W tej sytuacji rynek często przekonuje błędne informacje,
w rezultacie czego następuje wypaczenie struktury produkcji i konsumpcji.
„Ucieczkę” od pieniądza: gdy tempo inflacji kształtuje się na poziomie λ,
to dochód z posiadanie pieniędzy w formie gotówki wynosi –λ. Ci, którzy trzymają pieniądze w gotówce, ponoszą straty określone przez iloczyn dochodu z posiadania pieniędzy i wielkości utrzymywanego zapasu pieniądza. W tej sytuacji występuje tendencja do zmniejszania realnego popytu na pieniądz w celu minimalizacji ponoszonych strat.
Wzrost niepewności i osłabienie aktywności gospodarczej: gdy tempo wzrostu cen jest dosyć wysokie, rachunek ekonomiczny poprzedzający decyzje gospodarcze komplikuje się. Podmioty gospodarcze nie wiedzą, jakie ceny przyjąć w tym rachunku. Istnieją obawy, że ceny przyjęte w rachunku ekonomicznym będą znacznie odbiegać
od cen rzeczywistych.

Niekorzystne konsekwencje wzrostu niepewności przewidywań istotne są zwłaszcza przy podejmowaniu decyzji długookresowych, w szczególności dotyczących inwestycji.
Decyzje te wymagają bowiem przeprowadzenia rachunku ekonomicznego dla dłuższego horyzontu czasu, charakteryzującego się jeszcze większą niepewnością przewidywań zmian cen.
Należy więc stwierdzić, że silne procesy inflacyjne osłabiają działalność inwestycyjną
i tym samym hamują tempo wzrostu gospodarczego .
Redystrybucję dochodów: a więc ponowny podział dochodów między podmioty gospodarcze. Gdyby uznać proporcje podziału dochodów między podmioty ukształtowane w wyniku działania mechanizmów rynkowych za właściwe,
to należałoby stwierdzić, że inflacja narusza te proporcje przez zwiększenie realnych dochodów niektórych podmiotów oraz zmniejszenie realnych dochodów innych podmiotów.
Niekorzystne zmiany w bilansie płatniczym: jeśli inflacja w Polsce kształtuje się
na wyższym poziomie niż w innych krajach (a tak było np. w latach 1985-1992),
to dobra eksportowane przez przedsiębiorstwa stają się mniej konkurencyjne na rynkach światowych. Równocześnie dobra importowane do Polski stają się tańsze
w stosunku do dóbr krajowych. Prowadzi to do spadku eksportu i wzrostu importu.
W rezultacie wystąpi tendencja do pogarszania się polskiego bilansu płatniczego,
co może spowodować dalsze reperkusje w postaci obniżki kursu walutowego.
Wzrost kosztów obsługi działalności gospodarczej: na przykład w restauracjach trzeba drukować nowe karty dań, aby poinformować klientów o wyższych cenach potraw. Im wyższe tempo inflacji, tym częściej trzeba zmieniać karty dań i tym wyższe są dodatkowe koszty ponoszone przez właścicieli.
Te dodatkowe koszty, spowodowane inflacją, w skali gospodarki pochłaniają znaczne zasoby przeznaczone do innych zastosowań.
Inflacja jest zjawiskiem samonapędzającym się: wzrastająca inflacja skłania zazwyczaj producentów i konsumentów do podejmowania prób zabezpieczenia się przed jej negatywnymi skutkami. Zwykle napędzają oni tym samym spiralę inflacyjną. Klasyczny przykład to pracownicy, żądający podwyżek
w obliczu szybkiego wzrostu cen, otrzymawszy więcej pieniędzy natychmiast
je wydają, powodując wzrost popytu i kolejny skok cen, po czym znów wysuwają żądania płacowe i tak dalej.
Inflacja powstaje w skutek zmian popytu na produkt, zmiany technologii jego wytwarzania oraz zmiany konkurencji, wobec której stoją producenci. Może być spowodowana wdrożeniem znaczących innowacji, przykładem z przeszłości może być rozwój kolejnictwa lub robotyzacja taśm produkcyjnych. Jeżeli zaopatrzenie
w stal będzie wąskim gardłem to jego cena wzrośnie, a ten wzrost zostanie przeniesiony na ceny wielu innych dóbr, przy produkcji których potrzebna jest stal.
Inflacja może powstać w wyniku ograniczenia dostaw żywności np. zboża
z powodu nieurodzaju, nadmiernych wydatków rządowych a także priorytetowe traktowanie przez rząd walki z bezrobociem, które powstrzymuje go przed wydaniem wojny z inflacją.
Inflacja socjalistyczna: braki i niedobory rynkowe w sytuacji cen ustalanych
lub przynajmniej regulowanych przez państwo- przeszkadzała wszystkim oprócz uprzywilejowanych, których te braki nie dotyczyły. Taka inflacja miała negatywny wpływ na jakość życia obywateli. Szkodziła także procesom gospodarczym.

4. INFLACJA W POLSCE W LATACH 1990-1992 I W LATACH 2003-2004

Po II wojnie światowej, od końca lat czterdziestych XX w., ceny w Polsce były
w zasadzie ustalane przez państwo. Odpowiadało to logice systemu nakazowo-rozdzielczego. Dopiero na początku lat osiemdziesiątych, wraz ze stopniowym poszerzaniem pola swobody przyznawanej „socjalistycznym” przedsiębiorstwom, zaczęto szeroko stosować tzw. ceny umowne, czyli swobodnie ustalane przez strony zawierające transakcję.
W końcu 1988 roku zniesiono kontrolę cen wielu artykułów konsumpcyjnych, zmniejszono też zakres rozdzielnictwa. Z dniem 1 sierpnia 1989 roku producenci uzyskali prawo swobodnego ustalania cen żywności.
Jesienią 1989 roku reformy gospodarcze zostały przyspieszone. W styczniu 1990 roku już tylko takie „strategiczne” towary miały ceny urzędowe, jak: węgiel kamienny, elektryczność, ciepło do ogrzewania mieszkań, dostawy ciepłej wody, bilety kolejowe
i autobusowe, część leków, spirytus, najtańsze mleko. Zniesieniu administracyjnej kontroli cen towarzyszyła restrykcyjna polityka fiskalna, pieniężna, dochodowa.
Miało ona spowodować szybki zmniejszenie się popytu, a przez to doprowadzić
do zatrzymania inflacji i zrównoważenia rynku dóbr.
Zastąpienie kolejek typowych dla gospodarki kierowanej nakazami (tzw. inflacja ukryta) – wzrostem cen (tzw. inflacja jawna), a także zrównoważenie rynków wywarły ogromny wpływ na poziom życia Polaków. Ich skumulowane przymusowe oszczędności, tzw. nawis inflacyjny, co prawda straciły cześć realnej wartości,
lecz jednocześnie na rynku pojawiły się towary, na które można je było wreszcie wydać.
W tablicy 2 i na towarzyszącym jej rysunku jest pokazana panorama polskiej inflacji w latach 1982 – 2000. Natomiast dane z tablicy 3 i odpowiedniego rysunku
„w powiększeniu” ukazują przebieg inflacji „korekcyjnej”, towarzyszącej stopniowemu uwalnianiu cen w latach 1989 – 1990.
W czwartym kwartale 1989 roku wzrost cen uległ gwałtownemu przyspieszeniu. Wkrótce, wraz z pojawieniem się pierwszych trudności producentów ze sprzedażą, wystąpiła widoczna poprawa zaopatrzenia.
Po zakończeniu operacji „uwalniania” cen tempo ich wzrostu znacznie się zmniejszyła. Ciągle jednak działały pewne, typowe dla kraju zmierzającego „od plany do rynku”, przyczyny inflacji.
Po pierwsze, chodziło o ciągły wzrost ilości pieniądza w gospodarce był
on spowodowany między innymi przez:
a) Wymuszone perspektywą masowych bankructw przymusowe kredytowanie przedsiębiorstw państwowych przez państwowe banki;
b) Kredytowanie przedsiębiorstw państwowych prze budżet, przyjmujące formę zalegania przedsiębiorstw z płatnościami należnymi budżetowi;
c) Samokredytowanie się przedsiębiorstw, które nie spłacały wzajemnych zobowiązań .
Swoją rolę odegrał również częściowo finansowany, kredytem bankowym, deficyt budżetu państwa.
W 1990 roku wartość PKB spadła o 11,6%, nakładów inwestycyjnych o 10,6%, wzrosły natomiast gwałtownie ceny – o 586%. W 1991 roku zahamowano hiperinflację, ale nadal pogłębiała się recesja gospodarcza – spadła wartość PKB (o 7,6%), proces prywatyzacji przebiegał powoli w sferze produkcji, szybko w transporcie (27%), usługach i handlu (w 1991 roku udział prywatnego handlu w imporcie wyniósł około 50%, w eksporcie 22%, w handlu wewnętrznym 83%). W 1992 roku PKB wzrósł
o około 1,5%, zahamowana spadek nakładów inwestycyjnych (wzrosły nakłady
na zakupy maszyn, urządzeń i środków transportu; spadły inwestycje na nowe budynki
i remonty). Inflacja wyniosła 43%, nastąpiło dalsze zwiększanie udziału sektora prywatnego w podstawowych działaniach gospodarki, zwłaszcza w przemyśle
(31% wartości sprzedanej przemysłu), budownictwie (77%), transporcie (38%).
Udział zatrudnionych w sektorze prywatnym wzrósł z 40% w 1991 roku do 43% ogółu zatrudnionych (poza rolnictwem). Największy udział w tworzeniu PKB miał
przemysł – 39,6%, handel – 15%, budownictwo – 11,2% oraz rolnictwo – 7,3%.
W tych bowiem gałęziach przemysłu zatrudnionych było najwięcej Polaków.
W 1990 r. istotnym czynnikiem inflacjogennym był zewnętrzny szok cenowy. Wojna w Zatoce Perskiej spowodowała perturbacje w dostawach ropy naftowej - wzrosła cena baryłki i ograniczono jej podaż. Embargo nałożone na handel
z Irakiem i Kuwejtem spowodowało utratę znacznych wpływów finansowych. Dużą rolę miały też zmiany w handlu z byłymi krajami RWPG.
Szok podażowy został wywołany załamaniem się handlu z byłym ZSRR
i innych krajów postkomunistycznych, a szczególnie dotkliwa stała się utrata rynku dawnej NRD .
Przyczyną inflacji w Polsce był też powrót do protekcjonizmu handlowego, który był spowodowany naciskami politycznymi ze strony lobby rolniczego i przemysłowego.
W końcu marca i w kwietniu 1990 r. nastąpił nieoczekiwany wzrost inflacji, zwłaszcza na rynku dóbr żywnościowych . Zjawisko to uzasadniano faktem, że właśnie w tym czasie nastąpiła kumulacja wypłat rocznych nagród z zysku, co spowodowało wpływ dużej ilości pieniądza na rynek i inflacyjny wzrost cen. By kontrolować płace wprowadzono kontrowersyjny „popiwek” - podatek od wzrostu wynagrodzeń, który miał być próbą przełamania ideksacji płac, a więc miał odgrywać rolą instrumentu stabilizującego wpływ pieniądza na rynek.
W 1990 r. nastąpiła bardzo znaczna podwyżka cen artykułów ustalanych przez państwo,np. ceny węgla wzrosły o 400% dla przedsiębiorstw, a dla odbiorców indywidualnych o 600%. Ceny energii elektrycznej o 300%. Przez pewien okres czasu utrzymały się na tym poziomie. Podniesiono je w połowie 1990 r. i na początku
91 i 92 r.
Od sierpnia 1989 r. nastąpił gwałtowny miesięczny wzrost cen osiągając najwyższy poziom w I 1990 r. - 79,6%. W lutym ceny wzrosły jeszcze o 23,8%, a następnie ich miesięczny wzrost utrzymywał się na poziomie 4-7%. Było to spowodowane przyczynami systemowymi, do których m.in. należały:
-brak reformy sektora bankowego , który objawiał się w nieuzasadnionym ekonomicznie kredytowaniu przez banki państwowe państwowych przedsiębiorstw, ratując je w ten sposób przed bankructwem;
-brak reformy budżetu państwa, co sprzyjało tolerowaniu nie wywiązywania się przedsiębiorstw państwowych z płatności na rzecz budżetu;
-brak działań demonopolizujących gospodarkę, co sprzyjało podnoszeniu cen przez krajowe monopole, np. telekomunikację.
W 1994 r. inflacja miała charakter w dużym stopniu kosztowy. Podsycały je podwyżki cen urzędowych „pełzająca” dewaluacja, wysoka stopa kredytu bankowego, wzrost płac.
Jednakże oddziaływanie w większości z tych czynników było łagodniejsze niż
we wcześniejszych latach. Wystąpiły natomiast inne przyczyny np. niekorzystne warunki pogodowe (susza), wzrost rezerw budżetowych, opłaty wyrównawcze. Inflacja spada z 37,6% w 93 r. do 29,5% w 94 r.
Od końca 1991 roku inflację w Polsce wzmagały także comiesięczne podwyżki kursu walut zagranicznych, czyli tzw. pełzająca dewaluacja złotego. Powodowały one wzrost cen dóbr importowanych, a przez to przyczyniały się do powszechnego wzrostu cen. Podobne skutki wywołała indeksacja płac i następujące co jakiś czas administracyjne podwyżki urzędowych cen dóbr „strategicznych”. Poprzez wzrost kosztów produkcji przyczyniały się one do podwyżek cen innych dóbr.
Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w okresie dwunastu miesięcy 2004 r. wzrosły o 4,4% (wobec 1,7% w analogicznym okresie 2003 r.), głównie w wyniku podwyżki cen żywności i napojów bezalkoholowych oraz opłat związanych
z mieszkaniem - poinformował Główny Urząd Statystyczny. Średnie miesięczne tempo wzrostu cen konsumpcyjnych w 2004 r. wyniosło 0,36%, wobec 0,14% w 2003 r.
Ceny żywności w grudniu 2004 r. były wyższe o 8,3% niż rok wcześniej. Nastąpił znaczny wzrost cen cukru (o 67,1%). Podrożały tłuszcze zwierzęce (o 18,3%),
w tym masło - o 13,6%. Więcej niż w grudniu 2003 r. konsumenci płacili za mięso
(o 15,6%), w tym za wołowe - o 39,7%, wieprzowe - o 20,2%, wędliny - o 13,5%
oraz drób - o 13,2%. Droższa była również mąka (o 8,7%) oraz pieczywo (o 4,8%). Podniesiono ceny ryb (o 2,8%) oraz tłuszczów roślinnych (o 2,1%) .
Za artykuły w grupie \"mleko, sery i jaja\" należało zapłacić o 1,4% więcej niż przed rokiem. Nieznacznie wzrosły ceny owoców (o 0,2%). Potaniały natomiast warzywa (o 3,3%). Ceny napojów bezalkoholowych były wyższe niż w grudniu
2003 r. o 2,1%, w tym herbaty - o 3,2%, kawy - o 2,2%, a soków - o 0,6%.
Za wyroby tytoniowe płacono o 7,5% więcej, natomiast za napoje alkoholowe
o 0,8% mniej niż rok wcześniej. W okresie dwunastu miesięcy 2004 r. ceny obuwia obniżyły się o 5,3%, a odzieży - o 2,7%.

Ceny towarów i usług konsumpcyjnych związanych z mieszkaniem były wyższe o 4,1% niż w grudniu 2003 r. Użytkowanie mieszkania lub domu podrożało o 6,8%,
w tym materiały do konserwacji mieszkania - o 14,6%. Więcej niż przed rokiem należało zapłacić za najem mieszkania (o 2,9%). Zanotowano wzrost opłat za usługi kanalizacyjne (o 5,5%), dostawę zimnej wody (o 5,0%) oraz wywóz śmieci (o 2,4%). Nośniki energii podrożały przeciętnie o 2,4%, w tym gaz z butli - o 19,0%,
opał - o 5,8%, ciepła woda - o 3,3%, a centralne ogrzewanie - o 1,1%. Ceny towarów
i usług w zakresie wyposażenia mieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wzrosły o 2,7%. W tej samej skali podwyższono ceny mebli i elementów meblarskich. Sprzęt gospodarstwa domowego był droższy o 2,6%, a środki do prania
i czyszczenia - o 1,5%.
Opłaty związane ze zdrowiem w okresie dwunastu miesięcy 2004 r. wzrosły przeciętnie o 1,4%, w tym najwięcej ceny usług stomatologicznych - o 3,0%.
Za artykuły farmaceutyczne należało zapłacić o 1,3%, a za usługi lekarskie - o 1,1% więcej przed rokiem.
Ceny w zakresie transportu były wyższe niż w grudniu 2003 r. o 9,6%, głównie w wyniku wzrostu cen paliw do prywatnych środków transportu (o 17,0%). Ceny usług transportowych wzrosły o 4,6%, w tym pasażerskiego transportu kolejowego - o 5,0%, a pasażerskiego transportu drogowego - o 3,9%. Samochody osobowe sprzedawano
po cenach o 3,0% wyższych niż rok wcześniej.
Opłaty związane z łącznością obniżyły się przeciętnie o 0,3%. Zanotowano znaczny spadek cen usług internetowych (o 20,9%). Niższe niż w grudniu 2003 r. były ceny sprzętu telekomunikacyjnego (o 7,7%), wyższe natomiast ceny usług
pocztowych (o 0,5%).
Ceny artykułów i usług związanych z rekreacją i kulturą wzrosły przeciętnie
o 0,8%. Bilety do kin, teatrów i na koncerty podrożały o 8,8%. Opłaty za radio
i telewizję kablową podwyższono o 7,6%. Zanotowano wzrost cen artykułów piśmiennych, kreślarskich i malarskich (o 5,8%). Więcej niż przed rokiem należało zapłacić za radio i telewizję sieciową (o 3,4%). Droższa była również turystyka zorganizowana (o 1,6%), w tym za granicą - o 3,3%. Tańszy natomiast był sprzęt audiowizualny, fotograficzny i informatyczny (o 4,3%) oraz gazety i czasopisma
(o 2,7%).
Opłaty dotyczące edukacji w okresie styczeń-grudzień 2004 r. podwyższono
o 4,0%, w tym w zakresie szkolnictwa wyższego - o 5,3%.
Spośród innych towarów i usług, podniesiono ceny usług świadczonych
w salonach fryzjerskich, kosmetycznych i zakładach pielęgnacyjnych o 2,6%,
a wyrobów kosmetycznych
i perfumeryjnych - o 0,4%. Obniżono natomiast ceny środków do mycia (o 2,0%). Opłaty za pobyt dziecka w przedszkolu wzrosły o 4,4%, a w żłobku - o 4,1%. Więcej niż przed rokiem należało zapłacić również za ubezpieczenia (o 2,7%).
Największy wpływ na wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie styczeń-grudzień 2004 r. miały podwyżki cen żywności i napojów bezalkoholowych - 2,10 pkt proc. Wzrost opłat związanych z mieszkaniem podwyższył wskaźnik cen konsumpcyjnych ogółem o 1,08 pkt proc. Dynamika cen związanych z transportem ukształtowała wskaźnik cen ogółem na poziomie wyższym o 0,80 pkt proc. Spadek cen odzieży i obuwia obniżył ten wskaźnik o 0,19 pkt proc.
Wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych w 2004 r. w stosunku do roku poprzedniego wyniósł 3,5% (wobec odpowiednio 0,8% w 2003 r.) i był wyższy
od założonego w ustawie budżetowej o 1,5 pkt proc. Najbardziej podniesiono ceny paliw do prywatnych środków transportu (o 12,4%), ceny żywności i napojów bezalkoholowych (o 6,3%), towarów i usług związanych z mieszkaniem (o 3,7%), edukacją (o 2,7%) oraz zdrowiem (o 2,0%). Nastąpił spadek cen odzieży i obuwia
(o 3,6%) oraz opłat związanych z łącznością (o 0,2%). W największym stopniu
na wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w 2004 r. w stosunku do 2003 r. wpłynął wzrost cen żywności i napojów bezalkoholowych - 1,69 pkt proc. oraz opłat związanych z mieszkaniem - 0,95 pkt proc. Dynamika cen w zakresie transportu ukształtowała wskaźnik cen ogółem na poziomie wyższym o 0,61 pkt proc. Spadek cen odzieży i obuwia wpłynął na obniżenie wskaźnika cen konsumpcyjnych o 0,19 pkt proc.
Według NBP, w grudniu 2004 r. zarówno kurs dolara amerykańskiego,
jak i euro był niższy niż w grudniu 2003 r. (odpowiednio o 18,3% oraz o 11,0%).
Najpopularniejszą miarą inflacji jest indeks wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI). W Polsce inflacja w cenach płaconych przez konsumentów wyniosła w roku 2003 0,9%.

ZAKOŃCZENIE
W literaturze przedmiotu wyróżnia się trzy główne źródła powstania inflacji: inflację popytową, która jest wynikiem nadmiernej ilości pieniądza w obiegu.
Jej źródłem mogą być nadmierne wydatki państwa, nie znajdujące pokrycia
w dochodach (inflacja budżetowa), nadmierna kreacja pieniądza kredytowego (inflacja kredytowa) lub nadmierny w stosunku do wzrostu produkcji wzrost cen (inflacja płacowa); inflację kosztową związaną ze wzrostem kosztów produkcji; inflacje strukturalną - źródło powstania wynika ze zmian struktury gospodarczej danego kraju w określonym czasie w szczególności dotyczące gospodarek tych krajów, które przechodzą od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej.
Inflacja może przybierać różne rozmiary i w zależności od jej wielkości wyróżniamy: inflację pełzającą (do 5% w skali rocznej), nie powodującą zakłóceń
w przebiegu procesów gospodarczych, poddająca się kontroli; inflację kroczącą
(od 5% do 10% rocznie), gdy oczekiwania inflacyjne wywołują określone zachowania podmiotów gospodarczych wzmagające ten proces, przy czym zaczyna się ona wymykać kontroli; inflacje galopującą (od 10% do 150%), powodująca narastające zakłócenia w przebiegu procesów gospodarczych, osłabienie systemów motywacyjnych, a w rezultacie zahamowanie życia społecznego; hiperinflację, (powyżej 150%), gdy następuje szybka (często błyskawiczna) utrata wartości pieniądza i gwałtowny wzrost cen spowodowany na ogół inflacjogennym finansowaniem przez państwo wydatków budżetowych.
Określenie inflacji przez zmiany cen nie wyklucza jednak jej pieniężnego charakteru. Stąd też poszukiwania przyczyn inflacji najczęściej koncentrują się dziś
na związkach między podażą pieniądza a poziomem cen. Jeśli podaż pieniądza wzrasta ponad potrzeby gospodarki związane z danym poziomem produkcji, uczestnicy rynku zwiększają swoje wydatki, podczas gdy realny poziom produkcji określony jest przez warunki techniczne i nie zmienia się. Presja popytu powoduje wzrost cen, który
w efekcie doprowadza do równowagi na rynku pieniężnym.

To uproszczone wyjaśnienie ilościowej teorii pieniądza, którą współcześnie propagują monetaryści, pozwala wskazać jako przyczynę nadmierne wydatki z budżetu, prowadzące do deficytu budżetowego i długu publicznego oraz zbyt tanie kredyty, zakłócające równowagę
na rynku pieniężnym.
Inflacja zwłaszcza dwu i więcej cyfrowa bywa zabójcza dla gospodarki danego państwa. Rodzi niepewność w przewidywaniu zysków, zniechęca do podejmowania inwestycji, jej wzrost powoduje wzrost stopy procentowej, spadek zainteresowania kredytami, co wpływa niekorzystnie na inwestycje. Inflacja na dłuższą metę prowadzi do dewaluacji waluty i podrożenia importu, co powoduje dalszy wzrost cen krajowych. Wpływa również negatywnie na rynek papierów wartościowych i zakłóca tym samym działalność całego systemu finansowego państwa. Obniża tez realne dochody ludności, wprowadza niepewność jutra. Mniejsze znaczenie ma inflacja pełzająca, czyli jednocyfrowa, w ograniczonych ilością jest nie do uniknięcia i może stymulować dodatnio rynek krajowy, a nadmierne jej zwalczanie może doprowadzić do recesji.
Dużo gorsze efekty może budzić inflacja galopująca, czyli dwucyfrowa, może ona wymknąć się spod kontroli państwa i banku centralnego i wejść w fazę hiperinflacji trzycyfrowej, co działa destrukcyjnie na gospodarkę i destabilizująco na stosunki społeczno - polityczne.
Procesowi transformacji polskiej gospodarki zainicjowanej w 1989 r. towarzyszą silne procesy inflacyjne.